Heenwerf "topbubbels" uit Nederland (artikel uit FD)

30 dec '25 14:41

Polderbubbels gaan strijd aan met Franse champagne: ‘Mousserende wijn is geen bijzaak’

Auteur: Arjan Veering

In het kort

• Door het veranderende klimaat is Nederland zeer geschikt geworden voor de productie van bruisende wijn.
• Enkele Nederlandse domeinen hebben zich geheel toegelegd op het maken van mousserende wijn.
• Door het intensieve productieproces en de hoge aanloopkosten zijn de marges voor de makers niet groot.

In de supermarkt wordt ‘polderchampagne’ niet verkocht, maar de liefhebber weet de weg naar bruisende wijn van eigen bodem goed te vinden. Verschillende Nederlandse wijnboeren maken mousserende wijn en de flessen gaan grif van de hand.Van de Nederlandse wijnproductie is 10% tot 15% mousserend.

Foto: Rob Engelaar voor het FD

Fris, strak, wat meer zuren, citroen, limoenzeste. Sommelier Jan Jaap Altenburg omschrijft de kenmerken van Nederlandse mousserende wijn. Bij proeverijen in wijnbar Vindict in Amsterdam-Noord zet hij zijn gasten geregeld bubbels van eigen bodem voor, naast chique champagnes. ‘Verschillende Nederlandse mousserende wijnen kunnen daar makkelijk in mee. De gasten vinden bubbels uit eigen land ook bijzonder.’

Altenburg is al jaren pleitbezorger van Nederlandse wijn en hij stelt dat de omstandigheden hier, zeker voor bruiswijn, goed zijn. ‘Het klimaat wordt beter geschikt voor wijnbouw. Maar omdat het hier toch wat koeler is, kan Nederland heel goede mousserende wijn produceren.’

De interesse in Nederlandse wijn groeit, en dat geldt ook voor bubbels. Nederland produceerde afgelopen vijf jaar gemiddeld zo’n 150.000 flessen bruisende wijn per jaar, 10% à 15% van de totale wijnproductie. Terwijl 2023 nog een recordopbrengst bracht met 238.000 flessen, was 2024 een slecht oogstjaar door nachtvorst in het voorjaar en een natte zomer. De productie kelderde naar zo’n 75.000 flessen mousserende wijn. Omdat bruiswijn meestal lang moet rijpen, is die dip in de verkoop nog niet merkbaar.

In de supermarkten is ‘polderchampagne’ nog niet te vinden: de productie is te klein en de prijzen zijn te hoog. Een fles mousserende kwaliteitswijn kost tussen €25 en €40, premiumedities zijn duurder. Altenburg is reëel: ‘Voor de meeste mensen die drie flessen rood en wit kopen voor €20, is dat niet interessant.’

Maar in zijn wijnbar en de belendende winkel vragen liefhebbers wel geregeld naar Nederlandse bubbels. De voorraad is snel op, zegt hij, zeker in december.

Landgoed Heenwerf in het West-Brabantse Kruisland heeft zich gespecialiseerd in mousserende wijn. Foto: Rob Engelaar voor het FD

De meeste flessen verkopen de makers zelf via hun webshops of op de wijngaard, vaak in combinatie met een diner, overnachting of ander evenement. Ze draaien nu overuren om aan de vraag te voldoen. Zeker 30% van de omzet in mousserende wijn boeken zij deze maand.

Gunstige ligging

De meeste wijngaarden maken bruisende wijn naast hun rood, wit en rosé. De productie van mousserende wijn is intensief en vereist veel kennis en speciale apparatuur, bijvoorbeeld om de flessen tijdens de vergisting steeds wat te bewegen (remuage) en vervolgens de gist te verwijderen (dégorgement). Voor dat proces sturen bijna alle Nederlandse wijnboeren hun basiswijn naar sektproducenten in Duitsland of Luxemburg, die er mousserende wijn van maken.

Slechts een paar Nederlandse wijngaarden leggen zich exclusief toe op mousserende wijn en maken die in eigen beheer. De grootste is Domein Holset in Zuid-Limburg, met uitzicht op de Vaalserberg. In 2017 ging het bedrijf geheel over op bruisende wijn, zegt directeur en mede-eigenaar Kirsten Abels. Dat had te maken met de hoge ligging van de wijngaarden op 180 meter NAP. Dat levert een gunstige afrijping van de druiven op, waardoor de gewenste zuren behouden blijven. ‘Dat zijn uitstekende omstandigheden voor mousserende wijn. In ons businessplan hebben we toen gezegd dat bruiswijn geen bijzaak zou zijn, maar onze specialiteit.’

Sinds 2020 doet Domein Holset alles zelf. Door te specialiseren en te investeren in de apparatuur voor remuage en dégorgement hopen ze de wijnen steeds te verbeteren. ‘We kunnen in het hele proces bijsturen en perfectioneren. Dat kan niet als je het in Duitsland laat doen.’

Het domein maakt bruiswijn van klassieke druivenrassen, zoals chardonnay en pinot noir. Maar Holset maakt ook een mousserende wijn van nieuwe rassen zoals johanniter en souvignier gris. ‘Die zijn makkelijker en duurzaam te telen in de wijngaard, maar complexer in de kelder’, legt Abels uit. Domein Holset heeft twaalf hectare aan wijngaarden in het Limburgse Heuvelland die jaarlijks 50.000 flessen opleveren. Over twee jaar wil het bedrijf op de 60.000 flessen zitten.

West-Brabant

Ook Landgoed Heenwerf in het West-Brabantse Kruisland heeft zich in mousserende kwaliteitswijn gespecialiseerd en doet alles in eigen huis. De wijngaard heeft een opvallende oorsprong, want toen de Vlamingen Marnix en Sofie Janssens daar in 2014 een oude hoeve kochten, wisten ze niet dat ze verplicht waren daar agrarische activiteiten te ontplooien. Ze besloten een wijngaard op te zetten en richtten zich al snel op bubbels.

Vlamingen zijn, anders dan Nederlanders, gewend champagne te drinken, ook buiten de feestdagen om. ‘Het zit in onze opvoeding’, lacht Marnix Janssens.

Marnix Janssens van Landgoed Heenwerf: ‘Een mousserende kwaliteitswijn komt pas jaren na de oogst op de markt.’ Foto: Rob Engelaar voor het FD

Op de drie hectare laten ze alleen klassieke rassen groeien, zoals chardonnay, gamaret en pinot noir. Ze produceren ongeveer 15.000 flessen per jaar, met drie varianten bubbelwijn. ‘We willen de beste mousserende kwaliteitswijn van Nederland maken’, zegt Janssens onomwonden.

Daarom besteden ze de productie ook niet uit aan anderen, ook al zijn ze relatief klein. Wel krijgen ze advies van een oenoloog uit de Champagnestreek. ‘We hebben elke stap zelf in de hand. We willen dat elke soort mousserende wijn van ons echt anders is.’

De aanloopkosten zijn hoog, zegt Janssens. Het duurt een aantal jaar voordat de druivenstokken voldoende opleveren en dan moet de wijn nog lang rijpen. ‘De eerste vijf jaar verdien je bijna niks.’ Ze konden dat uitzingen omdat ze in België nog een ander bedrijf hebben. ‘Een mousserende wijn die volgens de traditionele methode wordt gemaakt, komt op zijn vroegst twee jaar na de oogst op de markt, meestal pas na drie of vijf jaar. Het duurt dan ook veel langer om op break-even te komen.’

Domein Holset ligt aan de voet van de Vaalserberg in Zuid-Limburg Foto: Guy Houben

In Nederland zouden bubbels van eigen bodem een alternatief kunnen zijn voor champagne, maar de prijs is een hindernis. Bij een fles van €37,50 kiezen consumenten toch vaak voor de reputatie van de Franse bubbels.

Door de investeringen en het intensieve productieproces zijn de marges voor de Nederlandse bubbelwijnmakers niet groot. ‘We kunnen nauwelijks lager’, vertelt Abels van Domein Holset. ‘Maar de prijs verhogen om meer marge te kunnen maken, is ook geen optie omdat we ons niet uit de markt willen prijzen.’

Als de sector een sprong weet te maken, ziet sommelier Altenburg een goede toekomst. ‘Mousserende wijn is geen bijproduct, focus je erop.’ En het areaal aan wijngaarden moet omhoog. Hij ziet daarin ook een mooie oplossing voor het stikstofprobleem. ‘Als we minder vee moeten hebben, kunnen daar druiven voor in de plaats komen.’

Traditionele methode

Een mousserende wijn die volgens de méthode traditionnelle wordt gemaakt, begint als gewone stille wijn, de basiswijn. Die wordt gebotteld in extra stevige flessen, die later de druk van de bubbels aankunnen. De wijnmaker voegt een mix van wijn, gist en suiker toe aan de flessen voor de zogenoemde tweede gisting, waarbij op natuurlijke wijze koolzuur ontstaat. Dan moet de wijn lange tijd op de gist rijpen, voor champagne minimaal vijftien maanden. In die periode integreert de mousse goed en ontstaan de aroma’s. Hoe langer de wijn ligt, hoe zachter de bubbel en hoe complexer de wijn. Daarna wordt de gist verwijderd en wordt de wijn met een dosage, een mengsel van wijn en suiker, in balans gebracht. Alleen mousserende wijn uit de Champagnestreek mag de naam champagne dragen, bubbels uit andere Franse wijngebieden heten crémant. Duitsland heeft sekt, Italië spumante, Spanje cava. Nederland heeft geen verzamelnaam voor zijn mousserende kwaliteitswijn. Zogenoemde parelwijn is anders, omdat daarbij op kunstmatige wijze koolzuur wordt toegevoegd in plaats van de tweede vergisting. De druk van de bubbels is daarom minder groot, waardoor de wijn licht mousserend is. Parelwijn is goedkoper dan mousserende wijn volgens de traditionele methode.

Lees het volledige artikel: https://fd.nl/bedrijfsleven/1582233/polderbubbels-gaan-strijd-aan-met-franse-champagne-mousserende-wijn-is-geen-bijzaak